Het Máximapark is landschappelijk heel divers. Het heeft waterlopen, bloemrijke graslanden, fraaie tuinen, boomgaarden, en ook stukken bos. Het beheer van het park wordt gedaan door zowel de gemeente als door vrijwilligers. Een man is verantwoordelijk voor het beheer: ‘bosbaas’ Wesley van Kasteel.
Wesley van Kasteel
De gemeente Utrecht heeft twee ‘bosbazen’ in dienst. Op de landgoederen Amelisweerd en Rhijnauwen is Martijn Wolthers bosbaas en in het Máximapark is dat sinds juni 2023 Wesley van Kasteel. Zelf woont hij niet in Leidsche Rijn, maar in Woerden, met zijn vrouw en zoontje. Wel is hij geboren in Utrecht, maar toen hij 19 was verhuisde hij met zijn ouders naar Maarn en daarna naar Houten.
Sinds 2004 is hij werkzaam bij de gemeente Utrecht. Hij begon als belader op een vuilnisauto, daarna werd hij chauffeur, hij was ‘medewerker Schoon’, werkte op veegmachines en op een kleine kraanwagen. Tijdens de driejarige hoveniersopleiding werd hij meewerkend voorman en aansluitend volgde hij de tweejarige opleiding ‘aankomend projectleider MBO 4’. Na het vertrek van de vorige bosbaas Gerwin van Raalte kreeg hij de kans om het beheer in het Máximapark op zich te nemen, en deze kans heeft hij van harte aangegrepen.
Wat houdt het werk van een bosbaas in?
Wesley: “Wij doen onderhoud van het park en houden het park schoon. We maaien het hooiland op een ecologische manier. Mooie bloemrijke stukken laten we staan. Het ‘gewone’ maaien in de Binnenhof gebeurt bijna volledig door de vrijwilligers, evenals de speciale plekken zoals; het veteranenmonument, de Koningsboom, de Dompleinbomen, de Samenloop etc. De overige plekken verzorgt onze aannemer. We legen de prullenbakken. Het herstel van bewegwijzering en banken doen wij samen met de vrijwilligers. En zo zijn er nog veel meer werkzaamheden die wij samen uitvoeren. Uiteraard is het bos in het Máximapark ook onderdeel van mijn werk, waarbij de vrijwilligers een belangrijke rol hebben. Zo’n samenwerking tussen gemeente en vrijwilligers als in het Máximapark is heel bijzonder, dat komt niet veel voor.”
“In Amelisweerd is een mooi oud loofbos en werken ze ook met vrijwilligers, maar het is anders dan in het Máximapark. Zoals mijn collega bosbaas dit mooi zegt: jij begeleidt een park dat volwassen wordt en ik bewaak een landschap dat volwassen is en tegelijk kwetsbaar blijft. Maar in essentie doen wij hetzelfde, namelijk het zorgvuldig selecteren, dunnen, waarmee wij ruimte geven aan bomen met een toekomst. En dit vooral met respect voor de ecologie.”
“Ik ben nu drie jaar bosbaas in het Máximapark. De collega’s van de gemeente Utrecht met wie ik veel samenwerk in het park zijn Carel Spek, Ewald van der Vliet, opzichter Dennis Spronk en Natalie Specken. Carel weet echt alles over het park en de geschiedenis. Hij is een ware natuurliefhebber. Hij is uitgebreid te zien in de Máximapark film van Hans den Hartog. We werken vooral nauw samen met de Krasse Knarren, de vrijwilligers van de Stichting Vrienden van het Máximapark. Peter Mocking maakt een planning voor de vrijwilligers. Wij voegen daar soms andere klussen aan toe. Uiteraard werken er nog meer mensen in het park van de gemeente Utrecht. Er is tenslotte een grote speeltuin, openbare verlichting, asfalt, bruggen, beschoeiing en zo zijn er nog veel meer beheergroepen die onderhoud vragen.”
Wesley van Kasteel tijdens een cursus ‘lichte velling’
Vertel eens over de geschiedenis van het bos?
“Zelf ben ik bij de aanleg van het park, nu zo’n 25 jaar geleden, nooit betrokken geweest. Het gebied bestond voornamelijk uit weilanden, fruitgaarden en glastuinbouw. Het bos is dus jong, het is een gemengd bos voor natuur en belevingswaarde. Er staan eiken, haagbeuken, lindes, populieren, esdoorns, wilgen, walnoten en tamme kastanjes. En er is een stuk met alleen beuken: de Beukenboslaan. Er staat bos aan de Uilenboslaan, de Buitenhof en een stuk om de Japanse tuin. Er is ook een scheef lindelaantje vlakbij de Alendorperweg. De bomen daar staan scheef en er staan ook meerstammige bomen. En er is ook het ‘taxodiumeiland’. De taxodium is een moerascipres. Vanaf de brug over de Lelievijver is er een landschap met kreekjes en moerascipressen. Het zijn sprookjesachtige bomen die in de herfst hun veerachtige naalden verliezen en ’s winters kaal zijn. Onder die moerascipressen passen we in samenwerking met de vrijwilligers ecologisch maaibeheer toe en ook de poelen onderhouden we samen.”
“Het bos is al behoorlijk hoog, maar het gaat nog veel voller en hoger worden. Wij beheerders gaan over het ‘dunnen’ van de bomen, het selecteren van de bomen die moeten wijken. Bij de aanplant van dit nieuwe bos zijn er ongeveer 8000 bomen per hectare geplant. In een volwassen bos overleven alleen de sterkste en gezonde bomen, zodat er uiteindelijk echt een gezond groot bos ontstaat. We stimuleren dit proces door te selecteren voor welke bomen we een goeie toekomst zien. Uiteraard kunnen wij zo ook sturen in de soortensamenstelling. Uiteindelijk blijven er 80 à 100 bomen per hectare over. Het dunnen doen we om de drie tot vijf jaar.”
Wesley van Kasteel bij zijn bos
Merk je wel eens wat van onbegrip van bezoekers tegen bomenkap?
“Er zijn wel eens mensen die als ze ons bezig zien met bomen kappen zeggen dat ze daar tegen zijn. Meestal hebben ze geen idee waarom we dat doen, en als we dat uitleggen is er vaak begrip voor wat we doen. Het hout van de gekapte bomen laten we in het bos liggen. Dat is belangrijk voor de insecten en kleine zoogdieren en vogels. Dood hout leeft.”
Met welke vrijwilligersgroepen werk je samen?
“Met Peter Mocking van de Krasse Knarren. Zij werken op donderdag en hen zie ik elke week. De vrijwilligers van de Japanse Tuin werken om de week op zaterdag, en die van de Vlinderhof elk weekend, maar dan ben ik er zelden. Het zijn allemaal keiharde werkers, ik neem mijn petje voor ze af. Wij hebben geen onderhoud in de Vlinderhof, dit gebeurt door een grote groep vrijwilligers. Zij onderhouden hier met hart en ziel de mooie tuin die ontworpen is door Piet Oudolf. In de Buitenhof werken de vrijwilligers van Landschapsbeheer Vleuten – De Meern. Zij maaien hier een aantal weilanden op ecologische wijze en onderhouden onder andere oude elzenhagen. Ook hebben zij een oude fruitboomgaard in onderhoud. Deze was volledig overwoekerd door bramen en heeft hen het nodige bloed, zweet en tranen gekost.”
Vrijwilligers helpen bij het dunnen van het bos.
Waar ben je het meest trots op?
“Als ik zie hoe het allemaal groeit. Er staan al flinke mooie eiken. Bomen trekken elkaar de lucht in, wist je dat? Zij concurreren met elkaar om het licht. De kunst van een mooi bos maken is de selectie, welke bomen goed groeien en hoe de bomen er uit zien. Maar eerlijk gezegd ben ik ook erg trots op kleinere dingen, zoals het veteranen-monumentje en het ooievaarsnest in de Buitenhof dat we vernieuwd hebben.”
Komen er op termijn nog nieuwe bomen bij?
“Af en toe enkele, maar dit betreft vooral ‘inboet’, bomen die om wat voor een reden dan ook uitgevallen zijn. Er zijn geen plannen voor een nieuw bos. Hier is veel door vrijwilligers geplant. Het is wel jammer dat ik het begin van de ontwikkeling het park gemist heb. Als ik die verhalen hoor…”
Tekst en foto’s: Lucie Th. Vermij
